Pacjent w dniu zdjęcia aparatu stałego musi mieć świadomość, że czeka go ważny etap końcowy jakim jest retencja. W celu osiągnięcia idealnych i trwałych efektów leczenia należy stopniowo ograniczać ortodontyczną kontrolę położenia zębów i stosunków zgryzowych.
Jednym z czynników, który wpływa na trwałość efektu leczenia ortodontycznego jest przyzębie. Ortodontyczny ruch zęba destabilizuje tkanki dziąseł i przyzębia, które wymagają pewnego czasu na przebudowę po zdjęciu aparatu stałego. Retencja odgrywa ważną rolę aż do momentu całkowitej przebudowy tkanek przyzębia. Przebudowa ta następuje gdy zęby mogą indywidualnie reagować na siły żucia (bez aparatu stałego) i trwa to wiele miesięcy. Proces przebudowy ma znaczenie w trwałości wyników leczenia, ponieważ tkanki przyzębia mają wpływ na kształtowanie równowagi kontrolującej położenie zęba.
Długość fazy retencyjnej zależy od rodzaju wady zgryzu. Średnio wynosi 3 lata u dzieci i młodzieży i 5 lat u dorosłych. U pacjentów dorosłych często konieczna jest dożywotnia retencja. Niewielkie przesunięcie zębów są akceptowalne i wręcz konieczne w związku z ich naturalnym dążeniem do maksymalnych kontaktów.
Retencja po zdjęciu aparatu stałego powinna trwać całodobowo z przerwą na posiłki i higienę jamy ustnej. Następnie musi być kontynuowana w niepełnym wymiarze godzin zgodnie z zaleceniem ortodonty przez okres 12 miesięcy, aby umożliwić przebudowę tkankową. Pacjenci rosnący wymagają retencji przynajmniej do czasu spowolnienia wzrostu. W trakcie trwania wzrostu wady pochodzenia kostnego mają tendencję do nawrotów. Przez całe życie trwa bardzo powolny wzrost, a ten sam wzorzec, który doprowadził do powstania wady zgryzu może spowodować pogorszenie warunków zgryzowych wiele lat po zakończeniu leczenia ortodontycznego.
Z reguły po zdjęciu aparatu stałego w celu retencji w górnym łuku zębowym wykonuje się płytkę retencyjną (aparat zdejmowany), a w dolnym stosuje się drut retencyjny przyklejony na powierzchni językowych zębów (retejner) w odcinku przednim. W niektórych przypadkach, gdy należy liczyć się z nawrotami wady np. na skutek braku stabilności położenia zębów przy znacznej rozbudowie łuków zębowych, drut retencyjny musi być przyklejony również w przednim odcinku górnego łuku zębowego od strony podniebienia. Ponadto stałe retejnery stosujemy po zamknięciu diastemy między górnymi siekaczami przyśrodkowymi, gdy nawet po plastyce wędzidełka wargi górnej, istnieje nadal tendencja do otwierania szpary między siekaczami, Stały retejner jest także dobrym rozwiązaniem w celu utrzymania miejsca na planowany most lub implant, gdy leczenie protetyczne musi być odroczone. Jeśli higiena jamy ustnej jest prawidłowa wówczas możliwe i pożądane jest pozostawienie stałych retejnerów na czas jak najdłuższy.
Pierwsza wizyta kontrolna po zdjęciu aparatu stałego powinna odbyć się po 6 tygodniach, kolejne po 3 miesiącach, następnie po upływie 6 miesięcy. Utrzymanie uzyskanego efektu leczenia możliwe jest tylko dzięki retencji. Nie stosowanie się do zaleceń ortodonty może spowodować przesunięcie zębów, a nawet ich powrót na pozycje z przed leczenia ortodontycznego.

Rodzaje retencji

  1. retencja zależnie od początkowego ustawienia zębów:
    • po leczeniu szparowatości retencja musi być dożywotnia
    • rotacje w niektórych przypadkach wymagają dodatkowych zabiegów periodontologicznych polegających na podcięciu włókien elastycznych wokół zrotowanych zębów.
  2. retencja zależna od leczonej wady zgryzu:
    • zgryz głęboki, wada która naturalnie pogłębia się z wiekiem, wymaga dożywotniej retencji, dodatkowo u dorosłych, konieczna jest często protetyczna odbudowa wysokości zębów
    • tyłozgryz to najczęściej występująca nieprawidłowość, której leczenie daje dobre efekty, szczególnie jeśli jest przeprowadzone w okresie wzrostu; stosuje się zazwyczaj retencję typową w górnym łuku zębowym płytek retencji, a dolnym retejner klejony w odcinku przednim powierzchni językowej zębów.
    • zgryz otwarty ma tendencję do nawrotu u pacjentów, którzy nieprawidłowo układają język podczas spoczynku; aby uzyskać pełny efekt leczenia, konieczna jest współpraca z logopedą; stosujemy płytkę retencyjną i retejner klejony w górnym łuku zębowym, a dolnym retejner klejony w odcinku przednim.
    • przodozgryz – jeżeli leczenie było prowadzone przed okresem intensywnego wzrostu pacjenta, możliwe jest ponowne pojawienie się wady, a nawet jej nasilenie, dlatego stosujemy płytkę retencyjną i retejner klejony w górnym łuku zębowym, zaś w dolnym retejner klejony w odcinku przednim.
    • pacjentom zaciskającym zęby i zgrzytającymi zębami po leczeniu ortodontycznym często zaleca się dodatkowo noszenie szyny relaksacyjnej.

GALERIA